protestantse wijkgemeente in Geuzenveld Slotermeer, Amsterdam Nieuw-West
Gedachten bij het overlijden van Ds. Ton Honig
In de vroege ochtend van zondag 27 juni jl. overleed onze vroegere wijkpredikant Ton Honig. Aan het begin van de kerkdienst in de ‘Ontmoeting' op die zondag hoorden we als gemeente dit droevige bericht. We hebben voor hem een lichtje aan de Paaskaars ontstoken en bij het doopvont gezet. In het moment van stilte daarna kwamen de herinneringen boven, die wij aan hem hebben. Velen denken met dankbaarheid aan Ton en zijn pastorale zorg terug.
Ton leerde onze gemeente kennen als catecheet van de jongeren in de Olijftak, destijds de gereformeerde kerk in Slotermeer. Hij was daarnaast actief als scriba van de Bethelkerk in West. Na het vertrek van ds. Hoekstra naar het Werelddiakonaat nam Ton contact op met de beroepingscommissie. Weliswaar paste hij niet in het profiel van de gezochte pastor wat zijn leeftijd betrof, maar daar stonden andere positieve punten tegenover. M.n. de ervaringen die we met hem hadden opgedaan - bijvoorbeeld na het overlijden van Rudie Klein - én zijn veelbelovende plannen maakten, dat de keus op hem viel. Op zondag 26 februari 1984 werd Ton in de Sionskerk bevestigd in zijn eerste gemeente: Amsterdam-Slotermeer/Geuzenveld (toen nog gereformeerd). Al snel wist hij allerlei initiatieven en activiteiten in de gemeente en de buurt te bundelen onder de noemer Vorming en Toerusting : gespreksgroepen over geloofsopvoeding (‘ Twee werelden, twee geloven'), dementie, psychiatrie, vredesvraagstukken (i.s.m. Louis Bakker). Door zijn pastorale betrokkenheid ontstonden nieuwe initiatieven: m.n. de rouwgroepen, die hij samen met zr. Bernadette begeleidde, voorzagen in een grote behoefte. Hieruit groeide een heel netwerk van onderlinge hulpverlening : ‘Aandacht voor elkaar'. Er werd nauw samengewerkt met anderen in de wijk in het sociaal-medisch overleg dat Ton opzette. Ook werkten vele vrijwilligers (en pastores) mee uit de kerken in Geuzenveld/Slotermeer, een enthousiast oecumenisch gezelschap. ‘V. en T.' veranderde in de werkgroep Stimulans, die zich bezighield met pastorale, maatschappelijke en levensbeschouwelijke zaken en thema's. En die (inmiddels)Stichting Stimulans is nu nog steeds actief in het oecumenisch Kerk-en-Buurtwerk. De themamaanden met bekende gastsprekers die in die jaren georganiseerd werden (bijv. over ‘De ongerechtigheid der vaderen' of ‘Om de dooie dood niet bang') waren een groot succes tot ver in de omtrek. De samenwerking met Ton was inspirerend, maar niet altijd eenvoudig: snelle beloften en afspraken kwamen weleens in botsing met de realiteit van eerdere afspraken, waardoor er van alles op het laatste moment verschoven en afgebeld moest worden. Maar : ‘Wie veel heeft liefgehad wordt veel vergeven'.
In 1986 kregen we via Ton's moeder contact met een kerkelijke gemeente in Weimar-west in de toenmalige DDR. Na voorbereidende cursusavonden kwamen de bezoeken achter het IJzeren Gordijn op gang. We werden buitengewoon hartelijk ontvangen door de gemeenteleden daar, die niet zomaar de grens over konden voor een tegenbezoek. Het was boeiend het leven van christenen in een totaal andere maatschappij dan de onze mee te maken. Op reis met Ton was steeds weer een belevenis. Voor de eerste avond onderweg kwamen er bijvoorbeeld allerlei heerlijkheden uit zijn tas tevoorschijn. En de stemming bleef opperbest, ondanks de grensperikelen in die jaren. We zagen de gemeente ginds groeien en in 1988 werd het Paul-Schneider-Zentrum geopend. Daarbij waren o.a. Ton, Gerrie en de 3 kinderen aanwezig.
Maaltijden en culinaire hoogstandjes hadden altijd Ton's warme belangstelling. Zo werd er een eetcafé voor jongeren in het leven geroepen, waar om de beurt werd gekookt; na afloop werd er dan een goed gesprek gehouden. Bij allerlei gelegenheden werd een lopend buffet georganiseerd waar Ton actief aan bijdroeg. Het culturele leven in de wijk heeft Ton verrijkt door het opzetten van een Filmhuis, zelf was hij een groot liefhebber van films. Regelmatig zorgde hij ook voor extra musici op zondag, o.a. zijn broers Bert en Coen (met ‘Die Winterreise' bijv.). Later zette hij een eigen zanggroep op in de Sionskerk o.l.v. Jaap de Baat. En: een wijkblad werd in het leven geroepen, Dialoog, één van de voorlopers van Markant. Gerrie Gastelaars werd redactrice.
Ton's grote creativiteit kwam vooral tot uitdrukking in de projecten voor en met de kinderen. In de gewone kerkdiensten was het verhaal voor en het gesprek met de kinderen al een geliefd onderdeel op de zondagmorgen. Maar rondom het Kerst- en Paasfeest werden grotere projecten voorbereid met scenes en liedjes waarvoor Ton de tekst schreef. Met een hele groep werd de aankleding en uitvoering voorbereid van bijvoorbeeld een schimmenspel of een musical. In het bijzonder herinner ik me een Ezechiël-project met Pasen over het ‘dal met dorre doodsbeenderen'. De profeet (gespeeld door Martha) zocht met een lantaarn naar een levend mens , maar alles leek dor en doods (kinderen met zwarte maskers en witte lakens om); tot er plotseling een vogeltje ging zingen. En langzaam aan stonden in alle hoeken van de kerk de kinderen op, ze gooiden hun maskers en lakens af en kwamen fleurig en levend naar voren toe om de opstanding en het nieuwe leven te vieren. Van oudere gemeenteleden kreeg Ton nog weleens te horen, dat ze door het kinderverhaal de Bijbelteksten pas echt goed begrepen. Verschillende van zijn verhalen - door hem altijd zeer beeldend verteld - heeft hij later opgenomen in de boekjes die hij voor kinderen schreef. Daarin kwamen de thema's ziekte en afscheid vaak aan de orde (boekjes : ‘Achterstevoren', ‘Het blauwe paardje', ‘Rabarber' o.a.). Door zijn eigen ingrijpende jeugdervaringen met ziekte heeft hij zich steeds weer met deze onderwerpen beziggehouden. Hij had een groot inlevingsvermogen en pastorale bewogenheid.
Na 10 jaar als predikant en pastor in Geuzenveld/Slotermeer gewerkt te hebben nam Ton op 24 april 1994 afscheid van onze gemeente om elders in de stad als studentenpastor aan de slag te gaan. Ook in zijn werk met en voor studenten kwam zijn bijzondere aanleg naar voren: hij organiseerde opnieuw rouwgroepen en o.a. een pedagogisch- en een eetcafé. Helaas ging zijn gezondheid na verloop van tijd steeds meer achteruit, al belette dat hem niet in de goede momenten nog zoveel mogelijk te ondernemen, te spreken en te schrijven. Hij ging vervroegd met emeritaat. Bij zijn afscheidsdienst in de Dominicuskerk waren veel gemeenteleden uit Geuzenveld/Slotermeer aanwezig. Zijn geest bleef sterk in zijn zwakke lichaam. Steeds weer krabbelde hij op na een slechte periode, geholpen door zijn gevoel voor humor en de geliefden om hem heen. Op 25 april j. l. preekte hij nog in de Dominicus over de woorden van Augustinus: ‘Geef me de kracht om te veranderen, wat ik veranderen kan, geef me de kracht om te accepteren, wat ik niet veranderen kan en geef me de wijsheid om te kiezen tussen die twee.' Kort daarna kreeg hij twee herseninfarcten, hij was nog vol goede moed, maar moest de strijd tenslotte toch opgeven. In de vroege morgen van zondag 27 juni overleed Ton Honig, temidden van zijn geliefden op de leeftijd van 53 jaar. Velen zullen hem missen, maar zijn dankbaar hem gekend te hebben. Op een stralende vrijdag, 2 juli 2010, werd er door velen, ook uit onze gemeente, afscheid van hem genomen in de Dominicuskerk , met een dienst vol herinneringen en muziek. Daarna is hij per schip door het Singel en de Amstel naar Zorgvlied gebracht, waar hij in besloten kring is begraven. Zijn moegestreden lichaam mag rusten, zijn geest is teruggekeerd tot God op wie hij vertrouwde. Ondanks alle pijn en verdriet was hij een gezegend mens.
Leny de Pijper
Op de website van de Dominicuskerk is ook een stukje over Ton te lezen.
Link: in memoriam Ton Honig